Bütüncül estetik analizi yöntemi bağlamında «anlatım–anlatı–söylem» terimleri

Abstract

Bu makalenin temelini günümüz Batı edebiyat biliminde zaman zaman ayırt etme noktasında zorluk çıkaran anlatı kavramı ve son zamanlarda anlatı kavramıyla özdeşleştirilen anlatım terimiyle alakalı problemler oluşturmaktadır. Çalışmada ilgili terimlerin pek çok kritere göre yan yana gelemeyecek olan anlamları ayırt etmeye çalışılacak, Söylem teriminin özellikleri saptanacaktır. Olaylarla dolu oluş ve bir olay hakkındaki hikâyeyi anlatma sürecinin kendisine dair yapılacak bir ayrım bu meseledeki kilit noktadır. Günümüz anlatıbilimi bahse konu ayrışımın daha önce M. Bahtin tarafından dile getirilen ilkesinden haberdardır. Ancak onu dikkate almamaktadır. Sanatsal yönü hariç her anlatı her yönden incelemeye tabi tutulmaktadır. "Biz, anlatımın tam da o sanatsallık ilkesini gün yüzüne çıkarmaya gayret edeceğiz. Ancak bu ilkenin üreten-yazara ne kadar uzak ya da yakın olduğunun kapsamına girmeyeceğiz zira kanımızca sanatsal bir metinde bu ilke daima mevcuttur.